Hai varios anos, vimos esta peza no museo de Oliveira de Frades (PO).
Nosotros lugares, chamada "pedra de aire".
Traducción en castelán:
Este ingenio, en piedra, nos ha hecho reflexionar mucho. Y es que teniamos a nuestros ancestros por esforzados y trabajadores, y ahora por muy inteligentes.Esta pieza tiene unas medidas aproximadas de 50x50x30 cm. Dos orificios, por delante y por detrás, del tamaño de un puño. En la parte superior, una tapadera, con un pequeño orificio, del diámetro de un bolígrafo. Que no sólo sirve para asir la tapa...
Funcionaba haciendo el vacío y enviaba el agua del tanque para los canales de riego. Realizado en granito. Depositada en el Museo de Oliveira de Frades (Portugal). En otros lugares llamada "piedra de aire".
Esta peza volve ao noso remoer toponímico nunha nova publicación das RRSS.
"PEDRA DE ARTEAR
Chantada
Qué significa a palabra "artear"?
Sabemos a súa utilidade?
Hainas na vosa zona?
Eran parte do mecanismo de apertura dos corgos.
Cando o corgo estaba cheo este trebello facia que se abrira e vertera a auga encorada. (Comentario de O Neto do Rei)".
Agora aparece unha nova dubida, qué significa a palabra "artear". Neste caso poderia ser unha deturpación de "altear". Termo, que relacionado coas bombas hidráulicas, se refire a acción de elevar a altura de carga ou presión para vencer unha diferencia de altura xeométrica (altura manométrica total). Nunha liña similar, en referencia a aspectos hidronimicos, tamén estarían os topónimos Artes (en Carballo e Ribeira), Artoño (Agolada) e Ortoño (deturpacion de Artoño, en Ames), Arteixo, Arthés (Lacout-Francia), Artois (Albi-Francia), Artogne (Brescia-Italia)... Procedentes da raíz prerromana *ar-t, variante de *er (fluir, moverse) vencellada a antiga hidrónimia ou orografía do terreo.
Bibliografia :
.